Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

Η Συντέλεια του κόσμου- Τζέννυ Έρπενμπεκ












Στις αρχές του περασμένου αιώνα γεννιέται ένα κορίτσι , από μάνα Εβραία και πατέρα χριστιανό.Ένα μωρό που έπαψε να αναπνέει , ήτανε δωρισμένο εξαρχής στον θάνατο βλέπεις. Μια χούφτα χιόνι μπορεί να το έσωζε, μπορεί και όχι, ποιος ξέρει.Τι θα συνέβαινε όμως, αν τελικά είχε σωθεί;Πόσα χρόνια θα ζούσε ακόμη; Τι θα του επεφύλασσε το μέλλον;

...Πριν από πολλά χρόνια είπε ο ένας τη μία λέξη, κι ο άλλος την άλλη λέξη, λέξεις μετακινήσανε τον αέρα, λέξεις γραφτήκανε με μελάνι σε χαρτί, καταχωριστήκανε, ο αέρας μετρήθηκε με αέρα και το μελάνι με μελάνι.Είναι κρίμα που δεν μπορεί να δει κανείς το σύνολο στο οποίο λέξεις από μελάνι μεταμορώνονται σε κάτι πραγματικό...

Η Έρπενμπεκ γράφει ένα βιβλίο για τον θάνατο. Μια ιστορία, βέβαια δεν αρκεί και γράφει  για μια ζωή που περιέχει δυνάμει πολλές ζωές.Αυτή η περιδίνηση σε τόπο, χρόνο και τις διαφορεικές εκδοχές αποτελούν έναν ισχυρό πυρήνα γύρω από τον οποίο η συγγραφέας  μας δίνει ένα μαγευτικό μυθιστόρημα. Με φόντο ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ιστορικό πλαίσιο,η ηρωίδα της Έρπενμπεκ μεταστοιχιώνεται , ξεκινώντας από την Γαλικία της αυστροουγκρικης μοναρχίας περίπου το 1900,συνεχίζεται στην Βιέννη μετά το τέλος του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου, στην Μόσχα την εποχή του σταλινισμού, στο Βερολίνο της Λαοκρατικής Δημοκρατιας για να ολοκληρωθεί στο Βερολίνο της σύγχρονής Επανενωμένης Γερμανίας.
Το βιβλίο χωρίζεται σε ‘’υποβιβλία’’ όσες και οι εκδοχές της ιστορίας, και ανάμεσά τους παρεμβάλλονται διάφορα ιντερμέδια που δίνουν στην αφήγηση έναν εξαίσιο ρυθμό. Η γραφή σε υπνωτίζει, σε μεταφέρει εδώ κι εκεί, παρατηρώντας την διαφορετική κάθε φορά εξέλιξη της ηρωίδας, τον διαφορετικό κάθε φορά θάνατο που έχει επιλέξει η συγγραφέας γι’αυτήν.

 Οι ήρωες παραμένουν ανώνυμοι, τι σημασία έχει άλλωστε το όνομα, η ιδιότητα του καθενός, ο ρόλος που έχει κληθεί να υπηρετήσει μέσα στο σύνολο έχει σημασία.Κι εδώ η συγγραφέας προσπαθεί να σώσει την ηρωίδα, την μεταθέτει, την μεταμορφώνει μέχρι να φτάσει στο  αναπόφευκτο τέλος, το οποίο δεν θα φέρει και την συντέλεια του κόσμου.

 Υ.γ Η μετάφραση του Αλέξανδρου Κυπριώτη εξαιρετική.

 Το καλοκαίρι του 2003 ένας μεταφραστής κάθεται στο γραφείο και παλεύει με τις λέξεις. Παλεύει με γερμανικές και ελληνικές λέξεις.Μεταφράζει τους Μπούντενμπροκ.Εκείνη την ημέρα δεν μπορεί να ξέρει ότι εκείνη η μετάφραση δεν θ ολοκληρωθεί.Ξέρει μόνο ότι εκείνη την ημέρα δεν μπορεί να παλέυει άλλο.Και σηκώνεται. Πηγαίνει στην βιβλιοθήκη του και διαλέγει ένα γερμανικό βιβλίο : ένα από τα βιβλία που του έχουν δώσει σε μια μικρή έκθεση γερμανικών εκδοτικών οίκων στο ΕΚΕΜΕΛ.Στο εξώφυλλο η Μόνα Λίζα του Μποτέρο.Με μαύρα γράμματα το όνομα της συγγραφέως :Jenny Erpenbeck.Αναρωτιέται πως την λένε Γέννυ ή Τζέννυ;Πως την φωνάζει η μάνα της ; σκέφτεται....Φεύγει από την βιβλιοθήκη του και πηγαίνει και κάθεται σε μια πολυθρόνα. Ανοίγει το  βιβλίο και αρχίζει να διαβάζει.Το κλείνει κάποιες ώρες μετά,όταν το έχει τελειώσει.Αλλά συνεχίζει να κάθεται.Για πρώτη φορά στην ζωή του νιώθει το βάρος της λέξης <<καθηλωμένος>>.Όλα εξαρτώταν από κάθε λέξη.
Περνά χρόνος. Μηνύματα. Τηλεφωνήματα.Μηνύματα.Τηλεφωνήματα.
Ένα πρωί ένας μεταφραστής αρχίζει να μεταφράζει:όταν το βρήκανε , στεκότανε νυχτιάτικα μες στο δρόμο, μ΄έναν άδειο κουβά στο χέρι, σ΄έναν εμπορικό δρόμο, και δεν έλεγε τίποτα.
Όλα όμως θα μπορούσαν να είχαν έρθει και αλλιώς.

Επίμετρο του μεταφραστή.




Μετάφραση : Aλέξανδρος Κυπριώτης
Εκδόσεις :Kαστανιώτη.


Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Τριάντα πέντε.









Να, μια μέρα που σε βγάζει εντελώς από την ρουτίνα σου. Μια μέρα που ο χρόνος γίνεται ιδιαίτερα αισθητός. Είναι μια νέα αρχή ή κι ένα τέλος αν χρειάζεται. Τα πάντα είναι στοιβαγμένα μέσα σ'ένα δευτερόλεπτο.Εικόνες και αναμνήσεις που είχαν με κόπο ταξινομηθεί, καταγραφεί ξεχύνονται εμπρός σου.Γυρνάς τον εαυτό σου μέσα, έξω.Αναθεωρείς, ξανά σχεδιάζεις.
Η χρονιά που πέρασε έφερε όλα όσα δεν μπορούσα να φανταστώ. Με προσπάθεια, κόπο κι επιμονή. Κι είμαι εδώ σήμερα χαμογελώντας, κολυμπώντας πάνω στο πρόσωπο του χρόνου.
Τριάντα πέντε λοιπόν, αύριο θα το έχω ξεχάσει.


Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

Το πρόσωπό σου αύριο (Πυρετός και Λόγχη)-Χαβιέρ Μαρίας














''Δεν θα έπρεπε ποτέ να λέει κανείς τίποτα, ούτε να δίνει στοιχεία ούτε να διαδίδει ιστορίες ούτε να κάνει τους ανθρώπους να θυμούνται όντα που ποτέ δεν υπήρξαν ούτε πάτησαν στη γη ή διέσχισαν τον κόσμο, ή που πέρασαν μεν αλλά είναι σχεδόν ασφαλή μέσα στην μονόφθαλμη και αβέβαιη λήθη.Το να αφηγείσαι είναι σχεδόν πάντα δώρο, ακόμα κι όταν περιέχει και σταλάζει δηλητήριο η αφήγηση, είναι επίσης δεσμός  και δόσιμο εμπιστοσύνης, και είναι σπάνια η εμπιστοσύνη που αργά ή γρήγορα δεν θα προδοθεί, σπάνιος ο δεσμός που δεν γίνεται κουβάρι ή κόμπος, και καταλήγει έτσι να σφίγγει τόσο που χρειάζεται μαχαίρι ή σπαθί για να κοπεί''.

Θέτοντας τα θεμέλια της ιστορίας του ο Μαρίας ξεκινά με ένα θαυμάσιο τρόπο,με μια κρίση διατυπωμένη  με ύφος απόλυτο Δεν θα έπρεπε ποτέ να λέει κανείς τίποτα.Μια ιστορία που διαδραματίζεται στο μεγαλύτερο μέρος της στα γεγονότα μιας ημέρας, μιας συζήτησης μεταξύ αυτού και ενός φίλου.Ημέρας που θα αλλάξει κατά πολύ την  μέχρι τότε ζωή του Ζακ Ντέθα , όταν πια θα κληθεί να μεταφράζει ζωές άλλων, πρόσωπα του σήμερα και την εξέλιξή τους αύριο.
Ο Ντέθα(πρωταγωνιστής) πρόσφατα χωρισμένος , έχει εγκατασταθεί προσωρινά στο Λονδίνο αφήνοντας πίσω τα παιδιά του.Θα παραστεί σε μια δεξίωση του Πήτερ Γουήλερ όπου και θα γνωριστεί με τον Μπέρτραμ Τούπα. Ο τελευταίος θα διακρίνει ένα μοναδικό χάρισμα , την δυνατότητά του να βλέπει πιο καθαρά, αυτά τα οποία κανείς δεν μπορεί να διακρίνει, να δει ακόμη και στον ίδιο του εαυτό.
Θα προσφέρει της υπηρεσίες του σε μια οργάνωση της οποίας οι στόχοι της παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Καθήκον του να ακούει, να ερμηνεύει και να λέει, να αποκρυπτογραφεί, συμπεριφορές, στάσεις, χαρακτήρες και ηθικούς ενδοιασμούς, αδυναμίες και πεποιθήσεις, αναποφασιστικότητες.Να ερμηνεύει ιστορίες, ανθρώπους, ζωές. Αυτό έκανε.
Είναι πολλές οι παρεκβάσεις που διακόπτουν την εξιστόρηση, είναι πολλές οι εμμονές του Μαρίας. Παρεκβάσεις που αφορούν την προδοσία, την εμπιστοσύνη, τις συνέπειες της αφήγησης τόσο για κείνον που μιλάει όσο και για κείνον που ακούει, τον έρωτα,τον λόγο.
Ένα βιβλίο που αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας, με το απαραίτητο σασπένς στο τέλος, κι η ιστορία να μην λαβαίνει τέλος.
Ο Μαρίας με το θαυμάσιο ύφος του, με την εκπληκτική γραφή του εμπλουτίζει και διανθίζει τις ίδιες ερωτήσεις, τις ίδιες εμμονές με την εξαντλητική χρήση των λέξεων, των συνωνύμων τους και των αντίθεων τους.
Πιάνεις ένα βιβλίο του Μαρίας και ξέρεις ότι δεν θα προσπερνάς τις σελίδες του ανάλαφρα, ότι δεν θα βγεις ο ίδιος μετά το πέρασμά τους.


''... τίποτα δεν βοηθά ενάντια σε κάτι που ήδη ξέρει κανείς και που φοβάται πιο πολύ  απ'όλα(ίσως γιατί το προσελκύει μοιρολατρικά τότε, και το επιδιώκει για να γλιτώσει την απογοήτευση), και συνήθως ξέρει κανείς πως καταλήγουν τα πράγματα, πως εξελίσσονται και τι μας επιφυλάσσουν, προς τα που κατευθύνονται και που θα τερματίσουν, όλα βρίσκονται εκεί μπροστά, στην πραγματικότητα όλα είναι ορατά από πολύ νωρίς στις σχέσεις όπως και στα τίμια αφηγήματα, αρκεί να τολμήσει κανείς να τα κοιτάξει, μία και μόνη στιγμή περικλείει  το σπέρμα πολλών μελλούμενων χρόνων και σχεδόν ολόκληρης της ιστορίας μας-μία και μόνη φορτισμένη και σοβαρή στιγμή- , και αν θέλουμε τη βλέπουμε και τη διατρέχουμε κιόλας, σε αδρές γραμμές, δεν είναι πολλές οι παραλλαγές, οι ενδείξεις σπανίως εξαπατούν αν ξέρουμε να διακρίνουμε τα σημάδια αν είμαστε-αλλά είναι τόσο δύσκολο και καταστροφικό-διατεθειμένοι για κάτι τέτοιο...''


Η μετάφραση εξαιρετική.

Μετάφραση : Bιβή Φωτοπούλου
Εκδόσεις : Σέλας.